Persoonlijke instellingen
Herzie de Grondwet

Een Grondwet Wiki – 200 jaar Koninkrijk

Uit Herzie de Grondwet
(Doorverwezen vanaf Herzie de Grondwet:Info)
Ga naar: navigatie, zoeken

Dit jaar vieren we 200 jaar Grondwet. Daarmee is de Nederlandse Grondwet weliswaar de op één na oudste nog in werking zijnde grondwet ter wereld en een van de meest duurzame, maar nog geen rustig bezit. Om een sterke geleiderail te zijn voor de staatsstructuren en de politieke samenleving die ze dient, moet een Grondwet zich aan kunnen passen aan veranderde omstandigheden. Dead should not govern the living, zoals Thomas Jefferson – een van de vaders van de Amerikaanse grondwet het uitdrukte.[1] In de ogen van Jefferson zou een grondwet maar negentien jaar lang mogen gelden alvorens die zou moeten worden herzien.

Nederland worstelt al jaren met het probleem van aanpassingsvermogen van de Grondwet. Er zijn de afgelopen jaren uit heel verschillende bron klachten naar voren gekomen over het functioneren van ons grondwettelijke bestel. De verhouding tot Europa, de inrichting en het functioneren van ons democratische bestel, daarmee samenhangend de inrichting van het openbaar bestuur, de regels constitutionele toetsing, digitale grondrechten, transparantie, openbaarheid, etc. Er zijn verschillende initiatieven geweest – de Nationale Conventie, de Staatscommissie Grondwet – als ook voorstellen en overwegingswetten om de Grondwet aan te passen. Dat heeft tot nu toe niet geleid tot majeure aanpassingen. Nu zouden we dat kunnen duiden als de triomf van de duurzaamheid van de Grondwet: vanwege de zware herzieningsprocedure leiden onrijpe voorstellen met onvoldoende draagvlak niet snel tot grondwetsherziening. Aan de andere kant zouden we ook kunnen zeggen dat de herzieningsprocedure in ons huidige tijdsgewricht, dat snellere aanpassingen vergt, tot onnodige en nadelige verstarring leidt.

Wat daar ook van zij, er zijn meer dan 19 jaar verstreken sinds de laatste grote grondwetsherziening van 1983 en het zou aardig zijn te weten wat deze generatie van de Grondwet vindt. Hoe zou de Nederlandse bevolking – desgevraagd – de Grondwet gewijzigd zien? Tot nu toe is die vraag alleen voorgelegd aan experts (Staatscommissie), maatschappelijke instellingen, publieke figuren en experts (Nationale Coventie) en politici.


Een Grondwet-wiki

Om te weten te komen welke wijzigingen burgers graag aangebracht zouden zien in de Grondwet, wil een aantal onderzoekers op het terrein van het constitutionele recht uit Leiden en Tilburg een Wiki-omgeving inrichten die werkt volgens de methode van Wikipedia. Burgers zelf direct teksten van de Grondwet laten wijzigen (de oorspronkelijke tekst is het uitgangspunt) is mogelijk en heeft met de juiste etiquetteregels en drempelwaarden ook alle kans op een redelijk en gedragen resultaat. In 2007 en 2008 werd in Nieuw Zeeland een uniek experiment uitgevoerd waarin de Nieuw-Zeelandse burger zelfs een nieuwe Police Act mee mochten schrijven in een wiki-omgeving. Het resultaat was een tekstvoorstel dat een gedegen basis bood voor het wetsvoorstel dat uiteindelijk tot wet is verheven.[2] Onlangs heeft IJsland geprobeerd om, weliswaar niet door middel van wiki-technologie, crowdsourcing aan te wenden bij een grondwetsherziening.[3]

Het experiment maakt gebruikt van de kracht van het wikipedia-concept (‘wisdom of the crowds’). Doordat binnen een wiki-omgeving auteurs op elkaar kunnen reageren en ook teksten van elkaar kunnen wijzigen of schrappen, levert dat bij een voldoende volume aan gemotiveerde auteurs een resultaat dat zich – waar het Wikipedia zelf betreft – kan meten met de grote encyclopedieën van de wereld.

In de wiki wordt de bestaande grondwetstekst ingebracht. Dat om het experiment zuiver te houden. Echter grondwetsherzieninge baseren zich ook op de bestaande tekst. Natuurlijk kan zonder iets beginnen, maar dat gebeurt in de realiteit ook niet. Zeker voor een niet deskundig publiek wordt het dan ook heel lastig om tot een goed resultaat te komen. Alle informatie die contribuanten nodig hebben staat ter beschikking – we werken samen met rechtsstaat en democratie.nl uit Tilburg.

Eindnoten

  1. Thomas Jefferson to James Madison, 6 september 1789.
  2. http://en.wikipedia.org/wiki/Policing_Act_2008.
  3. Meuwese, A.C.M. (2013), 'Popular constitution-making. The case of Iceland', in D. Galligan & M. Versteeg, The social and political foundations of constitutions, New York: Cambridge University Press, 469-496.